Dach z eternitu trzeba usunąć najpóźniej do 31 grudnia 2032 roku. Termin wynika z rządowego Programu Oczyszczania Kraju z Azbestu i dotyczy wyrobów zawierających azbest, w tym płyt azbestowo-cementowych nazywanych potocznie eternitem.
Do kiedy trzeba wymienić dach z eternitu?
Data 31 grudnia 2032 roku wyznacza końcowy horyzont usunięcia i unieszkodliwienia wyrobów zawierających azbest w Polsce. Nie oznacza to, że prace można bezpiecznie odkładać do ostatniego roku. Stan płyt pogarsza się pod wpływem warunków atmosferycznych, a uszkodzenia, kruszenie i demontaż mogą uwalniać włókna azbestu do powietrza.
Eternit to potoczna nazwa płyt azbestowo-cementowych. Sam fakt, że płyta pozostaje na dachu, nie oznacza automatycznie natychmiastowego zagrożenia, ale materiału nie wolno ciąć, wiercić, łamać ani usuwać bez zachowania specjalnych procedur.
Dlaczego nie wolno demontować eternitu samodzielnie?
Azbest ma działanie rakotwórcze. Największe ryzyko powstaje wtedy, gdy z płyty uwalniają się mikroskopijne włókna, które mogą zostać wdychane. Do pylenia dochodzi między innymi podczas łamania, cięcia, wiercenia, szlifowania oraz nieprawidłowego transportu.
Demontaż, zabezpieczenie, transport i przekazanie eternitu do unieszkodliwienia powinny zostać wykonane przez wyspecjalizowaną firmę. Samodzielne zdjęcie płyt może narazić mieszkańców i sąsiadów na kontakt z włóknami azbestu, a nielegalne postępowanie z odpadem wiąże się także z odpowiedzialnością finansową i problemami z jego późniejszym przekazaniem.
Nie zdejmuj eternitu samodzielnie. Wybór uprawnionego wykonawcy jest wymogiem bezpieczeństwa, a nie sposobem na dobrowolne ograniczenie kosztów.
Jak wygląda usunięcie eternitu krok po kroku?
Przed rozpoczęciem prac skontaktuj się z gminą lub urzędem miasta. To tam uzyskasz informacje o lokalnej inwentaryzacji, aktualnym naborze oraz wymaganych dokumentach. Cały proces zwykle obejmuje następujące etapy:
- Sprawdzenie inwentaryzacji – upewnij się, że budynek i znajdujące się na nim wyroby zawierające azbest są ujęte w ewidencji gminy. Jeśli nie, zgłoś ten fakt w urzędzie.
- Wybór wyspecjalizowanej firmy – wykonawca powinien mieć doświadczenie w pracach z azbestem i zapewnić zabezpieczenie terenu, bezpieczny demontaż oraz szczelne pakowanie płyt.
- Transport i unieszkodliwienie – odpady muszą trafić na uprawnione składowisko lub do instalacji przeznaczonej do postępowania z odpadami zawierającymi azbest. Nie wolno wrzucać ich do kontenera na gruz ani składować na posesji.
- Odbiór dokumentów – zachowaj protokół wykonania prac, potwierdzenie przekazania odpadu, kartę przekazania odpadu oraz faktury. Dokumentacja może być potrzebna przy rozliczeniu dotacji lub kontroli.
Sprawdź także, czy lokalne zasady wymagają zgłoszenia robót do właściwego organu administracji architektoniczno-budowlanej. Niektóre programy nie refundują prac rozpoczętych przed podpisaniem umowy, dlatego nie zamawiaj demontażu przed sprawdzeniem regulaminu naboru.
Czy można dostać dofinansowanie na wymianę dachu z eternitu?
Najważniejsze rozróżnienie dotyczy zakresu pomocy. Programy publiczne najczęściej finansują usunięcie azbestu, czyli demontaż, zabezpieczenie, transport i unieszkodliwienie. Zakup nowego pokrycia oraz zwykła robocizna dekarska zazwyczaj pozostają kosztem właściciela.
| Rodzaj kosztu | Dofinansowanie publiczne | Finansowanie własne |
|---|---|---|
| Demontaż eternitu | Często możliwe, zależnie od programu gminy | Możliwe, gdy lokalny program go nie obejmuje |
| Transport i unieszkodliwienie | Często obejmowane pomocą gminną | Tak, jeśli brak naboru lub limit środków |
| Nowe pokrycie, na przykład blacha lub dachówka | Zwykle nie w ramach programu usuwania azbestu | Najczęściej właściciel nieruchomości |
| Robocizna dekarska przy nowym dachu | Zwykle nie | Najczęściej właściciel nieruchomości |
| Ocieplenie dachu lub poddasza | Możliwe w programach termomodernizacyjnych | Część kosztów może pozostać po stronie właściciela |
Pierwszym miejscem, do którego należy się zgłosić, jest gmina lub miasto. Samorządy mogą korzystać ze środków NFOŚiGW i wojewódzkich funduszy ochrony środowiska, a następnie organizować lokalne programy dla mieszkańców. W niektórych gminach pomoc obejmuje nawet całość kosztów kwalifikowanych usunięcia odpadu, ale nie jest to zasada obowiązująca w całym kraju.
Terminy i warunki naborów są lokalne i zmienne. Gmina może finansować sam odbiór i utylizację albo także demontaż. Przed złożeniem wniosku sprawdź, czy program dotyczy domu mieszkalnego, budynku gospodarczego lub garażu oraz czy prace można rozpocząć dopiero po zawarciu umowy.
Programy ARiMR dotyczące wymiany pokryć w budynkach związanych z produkcją rolną miały charakter historyczny. ARiMR nie prowadzi nowych naborów tego rodzaju. Pomoc może dotyczyć wyłącznie beneficjentów, którzy wcześniej zawarli umowy i realizują ich warunki. Nie należy więc planować inwestycji na podstawie oczekiwanego nowego naboru tej agencji.
Ulga termomodernizacyjna a wymiana dachu
Sama wymiana eternitu na inne pokrycie nie jest tym samym co termomodernizacja. Ulga termomodernizacyjna może mieć zastosowanie wtedy, gdy prace dachowe są częścią przedsięwzięcia poprawiającego efektywność energetyczną budynku, na przykład obejmują ocieplenie dachu lub poddasza.
Limit odliczenia wynosi do 53 000 zł na podatnika, ale możliwość skorzystania z ulgi zależy od spełnienia warunków podatkowych i prawidłowego udokumentowania wydatków. Faktury powinny jasno wskazywać zakres prac związanych z termomodernizacją. Przed rozliczeniem sprawdź aktualne zasady albo skonsultuj je z doradcą podatkowym.
Najrozsądniej zacząć od urzędu gminy, potwierdzić inwentaryzację eternitu i sprawdzić lokalny program finansowania. Dzięki temu można oddzielić koszty usunięcia azbestu, które często podlegają pomocy, od wydatków na nowe pokrycie, które zwykle trzeba zaplanować z własnych środków. Nie warto czekać do 2032 roku, ponieważ późniejsze terminy mogą oznaczać mniejszy wybór wykonawców i trudniejszy dostęp do lokalnego finansowania.
Informacje o naborach i warunkach pomocy zmieniają się lokalnie. Przed rozpoczęciem prac sprawdź aktualne zasady w swojej gminie lub urzędzie miasta oraz w dokumentach właściwego programu.
