Farba ftalowa, nazywana także alkidową, to rozpuszczalnikowy wyrób malarski na bazie żywicy alkidowej. Tworzy trwałą powłokę ochronno-dekoracyjną na drewnie, metalu i wybranych powierzchniach betonowych. Do jej rozcieńczania i mycia narzędzi stosuje się zwykle benzynę lakową albo rozcieńczalnik przeznaczony do wyrobów ftalowych.
Czym jest farba ftalowa?
Określenia „farba ftalowa” i „farba alkidowa” dotyczą tego samego rodzaju produktu. Nazwa „ftalowa” wiąże się z surowcami wykorzystywanymi do produkcji żywic, natomiast w praktyce handlowej częściej spotyka się nazwę alkidowa lub emalia alkidowa.
Spoiwo stanowi żywica alkidowa, której właściwości modyfikuje się między innymi olejami. Nośnikiem nie jest woda, lecz rozpuszczalnik, na przykład benzyna lakowa lub ksylen. Z tego powodu farba ftalowa nie należy do wyrobów wodorozcieńczalnych. Powłoka schnie przede wszystkim przez reakcję składników spoiwa z tlenem z powietrza.
Produkt można traktować jako nowocześniejszą odmianę dawnych farb olejnych. Po wyschnięciu tworzy gładką, często połyskliwą i elastyczną warstwę, która chroni podłoże przed wilgocią, warunkami atmosferycznymi oraz typowym zużyciem mechanicznym.
Farba ftalowa – zalety i ograniczenia
Wybór emalii alkidowej ma sens wtedy, gdy liczy się trwała powłoka, dobra przyczepność i możliwość malowania elementów użytkowanych na zewnątrz. Trzeba jednak zaakceptować dłuższe schnięcie, intensywny zapach oraz konieczność pracy z rozpuszczalnikiem.
| Zalety | Wady |
|---|---|
| Dobra przyczepność do przygotowanego drewna, metalu i wybranych podłoży mineralnych | Dłuższy czas schnięcia niż w przypadku wielu farb wodorozcieńczalnych |
| Odporność na wilgoć i typowe warunki atmosferyczne | Intensywny zapach podczas malowania i wysychania |
| Trwała, elastyczna powłoka ochronno-dekoracyjna | Konieczność użycia benzyny lakowej lub właściwego rozcieńczalnika |
| Duży wybór kolorów oraz wykończeń, między innymi połysk, półpołysk i mat | Nie każdy produkt nadaje się na świeży tynk, cynk lub powierzchnie stale zanurzone w wodzie |
| Zwykle korzystna cena i uniwersalne zastosowanie | Po pewnym czasie powłoka może tracić połysk i kredować |
Do czego służy farba ftalowa?
Emalie ftalowe stosuje się wewnątrz i na zewnątrz budynków. Zawsze trzeba sprawdzić kartę techniczną konkretnego produktu, ponieważ zakres zastosowania, wymagany podkład i odporność powłoki mogą się różnić.
Najczęstsze zastosowania według rodzaju podłoża obejmują:
- Metal – ogrodzenia, bramy, balustrady, poręcze, ławki, elementy maszyn oraz stalowe i żeliwne detale architektury ogrodowej.
- Drewno – altany, pergole, meble ogrodowe, drzwi, okna, panele i lamperie.
- Materiały drewnopochodne – płyty MDF, płyty wiórowe i inne elementy wymagające kryjącej powłoki.
- Beton i tynki – słupki ogrodzeniowe, wybrane elementy architektury oraz lamperie na odpowiednio przygotowanych tynkach.
Farba ftalowa zakrywa usłojenie drewna, dlatego nie jest dobrym wyborem, gdy zależy Ci na zachowaniu naturalnego wyglądu desek. W takim przypadku lepszy może być impregnat lub lakier. Przy metalu emalia może pełnić funkcję warstwy nawierzchniowej, ale na stali wymagającej ochrony przed korozją często potrzebny jest wcześniej podkład antykorozyjny.
Gdzie nie stosować farby ftalowej?
Najwięcej problemów powoduje nakładanie emalii alkidowej na niewłaściwie przygotowane albo chemicznie niekompatybilne podłoże. Nie należy malować nią świeżych, silnie alkalicznych tynków. Zasadowe środowisko może prowadzić do zmydlania, czyli saponifikacji składników olejowych. W efekcie powłoka traci przyczepność, mięknie lub zaczyna się łuszczyć.
Ostrożność jest potrzebna także przy powierzchniach ocynkowanych. Cynk wymaga specjalnego przygotowania i zwykle odpowiedniego podkładu przeznaczonego do podłoży ocynkowanych. Nałożenie zwykłej emalii ftalowej bez sprawdzenia kompatybilności może skończyć się słabą przyczepnością i odspajaniem powłoki.
Farby ftalowej nie stosuje się również na elementach stale zanurzonych w wodzie, chyba że karta techniczna konkretnego produktu wyraźnie dopuszcza takie zastosowanie. Długotrwały kontakt z wodą może powodować mięknięcie i stopniowe uszkodzenie powłoki. Podłoże przed malowaniem powinno być czyste, suche, odtłuszczone, odpylone oraz pozbawione luźnych fragmentów starej farby i rdzy.
Farba ftalowa sprawdzi się przede wszystkim wtedy, gdy potrzebujesz trwałej powłoki do drewna, metalu lub wybranego podłoża betonowego, a dłuższe schnięcie i zapach rozpuszczalnika nie są problemem. Najważniejsze jest dopasowanie produktu do materiału oraz przestrzeganie zaleceń z jego karty technicznej.
