Na ściany fundamentowe przyjmuje się co najmniej 10 cm izolacji, a w nowym domu energooszczędnym najczęściej 15–20 cm. Konkretna grubość zależy od lambdy materiału, rodzaju fundamentu, standardu energetycznego budynku i wilgotności gruntu. Przy elewacji o grubości 20 cm często stosuje się na fundamencie 15 cm, aby zachować niewielki uskok lub gzyms. Sama grubość nie wystarczy, jeśli płyty są źle dopasowane i pozostają między nimi szczeliny.

Jaka grubość styropianu na fundamenty?

W starszym budynku lub podczas remontu 10 cm może być rozsądnym minimum, zwłaszcza gdy głębokość wykopu ogranicza zakres prac. W nowym budownictwie standardem jest zwykle 12–15 cm, natomiast dla domu energooszczędnego albo pasywnego lepiej przewidzieć 15–20 cm. Ostateczną wartość powinien potwierdzać projekt, ponieważ izolacja fundamentu współpracuje z ociepleniem ścian, podłogi na gruncie i cokołu.

Przyjmuje się, że izolacja fundamentu jest często około 5 cm cieńsza niż warstwa na elewacji. Jeśli ściany zewnętrzne mają 20 cm styropianu, na ścianie fundamentowej można zastosować 15 cm. Nie jest to jednak wymóg cieplny obowiązujący w każdej inwestycji, lecz częste rozwiązanie techniczne i estetyczne.

Od czego zależy wybór grubości?

Punktem odniesienia są wymagania projektu oraz standard energetyczny określony między innymi przez WT 2021. Dla przegród zewnętrznych znaczenie ma współczynnik przenikania ciepła U, ale nie da się dobrać izolacji fundamentu wyłącznie na podstawie jednej wartości. Trzeba uwzględnić materiał ściany, sposób posadowienia, izolację podłogi oraz połączenie fundamentu z cokołem.

Istotna jest też lambda, czyli współczynnik przewodzenia ciepła. Im niższa jej wartość, tym lepiej materiał ogranicza przepływ ciepła przy tej samej grubości. Dla płyt stosowanych w tym obszarze typowy zakres wynosi około 0,030–0,035 W/(m·K). Styropian o lambdzie 0,030 może zapewnić podobny efekt jak nieco grubsza płyta o lambdzie 0,035, dlatego przed zakupem trzeba sprawdzić kartę techniczną konkretnego produktu.

Orientacyjne zestawienie dla pionowej izolacji ścian fundamentowych wygląda następująco:

Standard budynku Sugerowana grubość Zastosowanie
Dom tradycyjny lub remont starszego budynku 10 cm EPS fundamentowego lub XPS Suchy grunt, poprawnie wykonana hydroizolacja, typowe ściany fundamentowe
Dom nowy i energooszczędny 12–15 cm EPS lub XPS Ograniczenie mostka przy cokole i lepsza izolacyjność całej przegrody
Dom pasywny lub płyta fundamentowa 15–20 cm, zwykle XPS w strefie obciążonej Wysokie wymagania cieplne albo izolacja pracująca pod płytą

Inaczej dobiera się izolację do pionowej ściany fundamentowej, a inaczej pod płytę fundamentową. Pod płytą materiał przenosi obciążenia całej konstrukcji, dlatego jego wytrzymałość na ściskanie musi wynikać z projektu płyty i zwykle jest większa niż przy izolacji pionowej.

Przed zakupem sprawdź przede wszystkim:

  • lambdę deklarowaną dla konkretnego produktu,
  • rodzaj fundamentu – ściana fundamentowa, ława czy płyta,
  • poziom wód gruntowych i wilgotność gruntu,
  • grubość izolacji ścian oraz sposób wykończenia cokołu,
  • wymaganą w projekcie wartość współczynnika U dla całej przegrody.

EPS czy XPS na fundament?

EPS to polistyren ekspandowany. Na fundamentach wolno stosować tylko odmiany przeznaczone do tego zastosowania, oznaczane między innymi jako Fundament, Aqua lub Hydro. W suchym gruncie, przy szczelnej hydroizolacji, odpowiedni EPS może być wystarczający i zwykle kosztuje mniej niż XPS. Dla pionowej izolacji warto sprawdzić parametr CS(10), który powinien wynosić co najmniej 80 kPa, oraz nasiąkliwość długotrwałą nie większą niż około 3%.

XPS, nazywany styrodurem, ma zamkniętokomórkową strukturę, wysoką odporność na ściskanie i bardzo małą nasiąkliwość. Jest lepszym wyborem, gdy ściana fundamentowa znajduje się w wilgotnym gruncie, występuje wysoki poziom wód gruntowych albo izolacja będzie narażona na trudne warunki. W takich miejscach sama zwiększona grubość EPS nie zastąpi materiału o właściwej odporności na wodę.

Najważniejsze różnice między materiałami można ująć następująco:

  • EPS fundamentowy jest rozwiązaniem ekonomicznym na suchy grunt, pod warunkiem zastosowania właściwej odmiany i hydroizolacji.
  • XPS ma niższą nasiąkliwość i lepiej znosi stały kontakt z wilgocią.
  • EPS i XPS mogą mieć podobną lambdę, dlatego o wyborze nie decyduje wyłącznie izolacyjność cieplna.
  • Pod płytą fundamentową trzeba dobrać wytrzymałość materiału do obciążeń wskazanych w projekcie.

Dlaczego montaż jest równie ważny jak grubość?

Nawet 15 cm materiału nie zapewni dobrego efektu, jeśli między płytami pozostaną szczeliny. Dlatego na ścianach fundamentowych warto stosować płyty frezowane, łączone na zakładkę. Trzeba też szczelnie wykonać styk izolacji ze ścianą, ławą i ociepleniem cokołu. Zwykły styropian fasadowy nie powinien zastępować produktu fundamentowego, ponieważ może mieć zbyt dużą nasiąkliwość albo zbyt małą odporność mechaniczną.

Przed zamówieniem materiału sprawdź następujące elementy:

  • czy projekt określa grubość oraz rodzaj izolacji fundamentów,
  • czy wybrany produkt ma parametry wymagane dla kontaktu z gruntem,
  • czy krawędzie płyt są frezowane i pozwalają ograniczyć szczeliny,
  • czy klej lub pianka są przeznaczone do danego podłoża i materiału,
  • czy połączenie z ławą, cokołem oraz hydroizolacją zostanie wykonane bez przerw.

Najczęściej bezpiecznym wyborem dla nowego domu jest 15 cm izolacji, a przy wyższym standardzie energetycznym 15–20 cm. Dla remontu starszego budynku minimum 10 cm może być wystarczające, jeśli potwierdza to projekt i pozwalają na to warunki techniczne. Na suchym gruncie sprawdzi się właściwy EPS fundamentowy, natomiast przy stałej wilgoci lub wodzie gruntowej lepiej zastosować XPS. O trwałości ocieplenia decydują razem grubość, lambda, odporność na ściskanie, nasiąkliwość i szczelność wykonania.